طرح سهام عدالت از سال ۱۳۸۵ وارد مرحله واگذاری به مشمولان شد. در ابتدا برای برخی گروهها برگههایی با ارزش اسمی ۵۰۰ هزار تومان در نظر گرفته شد و بعدها ارزش اسمی بعضی سبدها تا یک میلیون تومان بیشتر شدن پیدا کرد. هدف این طرح، گسترش مالکیت عمومی و واگذاری بخشی از سهام شرکتهای دولتی به خانوارهای مشمول بود. در سازوکار اولیه نیز قرار بود بخشی از هزینه سهام با تخفیف و بخش دیگری از محل سود شرکتها تسویه شود.
بنابراین، وقتی درباره سرمایه یک میلیون تومانی سهام عدالت صحبت میکنیم، نباید تصور کنیم تمام مشمولان در سال ۱۳۸۵ یک میلیون تومان پول نقد پرداخت کردهاند. مبلغ اسمی سبد، میزان سهام اختصاصیافته و مبلغی که خانوار واقعاً پرداخت کرده، سه مفهوم متفاوت هستند برای مقایسه منصفانه، در این مقاله دو سناریو را تحلیل میکنیم: سرمایهگذاری فرضی با ۵۰۰ هزار تومان و سرمایهگذاری فرضی با یک میلیون تومان در سال ۱۳۸۵.
طلا یکی از شناختهشدهترین داراییها برای حفظ ارزش پول در بلندمدت است. بسیاری از خانوادههای ایرانی در طول سالها برای پسانداز، سفارش طلای زینتی، سکه یا طلای آبشده را انتخاب کردهاند.
طبق آرشیو بها بازار تهران، در اسفند ۱۳۸۵ ارزش هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۱۴۶ هزار و ۵۰۰ ریال، یعنی ۱۴ هزار و ۶۵۰ تومان بوده است.
در آبان ۱۴۰۵ نیز ارزش هر گرم طلای ۱۸ عیار در یکی از نرخهای ثبتشده بازار حدود ۲۴ میلیون و ۸۷۴ هزار تومان گزارش شده است.
حالا ببینیم با پول سهام عدالت آن زمان چه مقدار طلا میتوانستیم بخریم.
با فرض نرخ ۱۴ هزار و ۶۵۰ تومانی هر گرم طلای ۱۸ عیار:
۵۰۰ هزار تومان توانایی سفارش حدود ۳۴٫۱۳ گرم طلا را فراهم میکرد. اگر همین مقدار طلا را تا آبان ۱۴۰۵ نگه میداشتیم و با ارزش هر گرم ۲۴ میلیون و ۸۷۴ هزار تومان محاسبه میکردیم، ارزش آن به حدود زیر میرسید: حدود ۸۴۹ میلیون تومان
در این حالت توانایی خریداری حدود ۶۸٫۲۶ گرم طلای ۱۸ عیار وجود داشت.
ارزش این مقدار طلا در آبان ۱۴۰۵ تقریباً برابر بود با: حدود یک میلیارد و ۶۹۸ میلیون تومان یعنی یک میلیون تومان سرمایه فرضی در سال ۱۳۸۵، اگر به طلا تبدیل و تا در زمان حاضر نگهداری میشد، میتوانست به سرمایهای نزدیک به یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان تبدیل شود.
البته این محاسبه طبق ارزش خام طلاست و هزینههایی مانند اجرت ساخت، مالیات، کارمزد خریداری و فروشرسانی و اختلاف ارزش معامله را در نظر نمیگیرد.
نقره هم یکی از فلزات گرانبهایی است که در سالهای اخیر توجه سرمایهگذاران بیشتری را به خود جلب کرده است. برای محاسبه ارزش فرضی نقره در سال ۱۳۸۵، باید توجه کنیم که آرشیو قابل اتکای بها خردهعرضهی نقره در بازار ایران برای آن سال در دسترس نیست. به همین دلیل، از میانگین نرخ جهانی نقره و نرخ دلار همان سال استفاده میکنیم.
طبق گزارش World Silver Survey، میانگین بها جهانی هر اونس نقره در سال ۲۰۰۶ حدود ۱۱٫۵۵ دلار بود. با در نظر گرفتن نرخ تقریبی ۹۳۰ تومانی دلار در اتمام سال ۱۳۸۵، نرخ محاسباتی هر گرم نقره حدود ۳۴۵ تومان به دست میآید.
با ۵۰۰ هزار تومان میتوانستیم حدود یک کیلو و ۴۴۸ گرم نقره خالص بخریم. نرخ هر گرم نقره ۹۹۹٫۹ در آخرین معاملات ثبتشده بورس کالای ایران در ۲۳ آبان ۱۴۰۵ حدود ۴۲۸ هزار و ۷۱۱ تومان بود.
در خروجی، ارزش آن مقدار نقره به حدود زیر میرسید: حدود ۶۲۱ میلیون تومان
در این سناریو میتوانستیم حدود ۲ کیلو و ۸۹۶ گرم نقره بخریم.
ارزش این مقدار نقره با نرخ آبان ۱۴۰۵ تقریباً برابر بود با: حدود یک میلیارد و ۲۴۱ میلیون تومان
این محاسبه تقریبی است؛ زیرا نرخ نقره در سال ۱۳۸۵ از نرخ جهانی و دلار به دست آمده، نه از فاکتور واقعی سفارش نقره در بازار ایران. از سوی دیگر هزینه ساخت، کارمزد و اختلاف بها تهیه و فروشرسانی لحاظ نشده است.
یکی دیگر از گزینههایی که در این مقایسه اهمیت دارد، تهیه دلار است. طبق دادههای تاریخی بازار ارز، نرخ دلار در اتمام سال ۱۳۸۵ حدود ۹۳۰ تومان بود. در آبان ۱۴۰۵ نیز نرخ بازار آزاد دلار در دادههای منتشرشده حدود ۲۷۰ هزار و ۷۰۰ تومان ثبت شده است. با همین ارقام میتوانیم ارزش سرمایه فرضی خود را محاسبه کنیم.
در سال ۱۳۸۵ با ۵۰۰ هزار تومان میتوانستیم حدود ۵۳۸ دلار بخریم.
اگر این دلارها را تا آبان ۱۴۰۵ نگه میداشتیم، ارزش آنها با نرخ ۲۷۰ هزار و ۷۰۰ تومان به حدود زیر میرسید: حدود ۱۴۶ میلیون تومان
با یک میلیون تومان فرصت سفارش حدود ۱۰۷۵ دلار وجود داشت.
ارزش این مقدار دلار در آبان ۱۴۰۵ تقریباً برابر بود با: حدود ۲۹۱ میلیون تومان
در این مقایسه، دلار نسبت به طلا و نقره ارزش ریالی کمتری ایجاد کرده است؛ البته این خروجی فقط مربوط به همین بازه زمانی و نرخهای انتخابشده است.
برای اینکه مقایسه مفصلتر شود، باید ارزش خود سهام عدالت را هم در نظر بگیریم. مطابق ارقام منتشرشده در آبان ۱۴۰۵، ارزش روز سبدهای مختلف سهام عدالت تقریباً به این شکل گزارش شده است:
سبد ۴۹۰ هزار تومانی حدود ۵۱٫۵ میلیون تومان
سبد ۵۳۲ هزار تومانی حدود ۵۵٫۷ میلیون تومان
سبد یک میلیون تومانی حدود ۱۰۵٫۲ میلیون تومان
این ارقام ارزش روز پرتفوی سهام عدالت هستند و با سودهای نقدی که در سالهای مختلف به حساب مشمولان واریز شده، تفاوت دارند. بنابراین، برای مقایسه دقیقتر باید سودهای دریافتی سهام عدالت نیز به ارزش فعلی آن اضافه شوند. از طرف دیگر، در محاسبات طلا و نقره نیز هزینههای سفارش و ارائه و نگهداری لحاظ نشدهاند.
نکته مهم این است که ارزش اسمی سهام عدالت در سال ۱۳۸۵ را نباید مستقیماً با ارزش روز آن مقایسه کرد؛ زیرا سبدهای سهام عدالت در طول زمان دگرگونیها و سازوکارهای متفاوتی داشتهاند.
با توجه به اعداد بالا، طلا در این مقایسه فرضی بالاترین ارزش ریالی را ایجاد کرده است و نقره نیز نحوه عملکرد قابل توجهی داشته است. اما یک نکته مهم وجود دارد: ما اکنون با دانستن اتفاقات ۲۰ سال گذشته، برآیند را محاسبه میکنیم. فردی که در سال ۱۳۸۵ زندگی میکرد، نمیتوانست با اطمینان بداند بها طلا، نقره یا دلار در سال ۱۴۰۵ چقدر خواهد بود.
از سوی دیگر بازده داراییها در تمام سالها یکسان نبوده است. نرخ طلا و نقره ممکن است دورههای طولانی افت یا رکود داشته باشد. بازار ارز نیز تحت تأثیر سیاستهای اقتصادی و شرایط کشور قرار میگیرد. از طرف دیگر، سهام عدالت فقط یک دارایی بدون درآمد نبوده است؛ شرکتهای موجود در سبد آن در سالهای مختلف سود نقدی داشتهاند و بخشی از این سود به سهامداران پرداخت شده است.
بنابراین، خروجیگیری منصفانه این نیست که هر فردی که سهام عدالت را نگه داشته، حتماً انتخاب اشتباهی کرده است. بلکه این مقایسه بیانگر است اگر در آن زمان توانایی انتخاب آزادانه و نگهداری بلندمدت داراییهای مختلف وجود داشت، برخی گزینهها میتوانستند بازده ریالی بیشتری ایجاد کنند.
شاید هنگام مقایسه داراییهای ۲۰ سال گذشته، این سؤال هم مطرح شود که اگر بهجای سهام عدالت بیتکوین تهیهه بودیم چه اتفاقی میافتاد؟ اما بیتکوین در سال ۱۳۸۵ هنوز وجود نداشت. شبکه بیتکوین در سال ۲۰۰۹ راهاندازی شد؛ بنابراین نمیتوان آن را در مقایسه مستقیم با داراییهایی قرار داد که در زمان آغاز واگذاری سهام عدالت قابل خریداری بودند.
البته اگر زمان مقایسه را به سالهای بعد تغییر دهیم، بیتکوین نیز میتواند مسئله یک محاسبه جداگانه باشد.
اگر در سال ۱۳۸۵ بهجای سرمایهگذاری فرضی ۵۰۰ هزار تومانی در سهام عدالت، همان مبلغ را صرف سفارش طلا میکردیم، ارزش آن در آبان ۱۴۰۵ به حدود ۸۴۹ میلیون تومان میرسید. با سرمایه یک میلیون تومانی نیز این رقم به حدود یک میلیارد و ۶۹۸ میلیون تومان میرسید. در سناریوی نقره، این ارقام بهترتیب حدود ۶۲۱ میلیون و یک میلیارد و ۲۴۱ میلیون تومان بودند. سفارش دلار نیز ارزش تقریبی ۱۴۶ میلیون و ۲۹۱ میلیون تومان ایجاد میکرد.
این اعداد یک مقایسه تاریخی مطابق ارزشهای انتخابشده هستند، نه تضمین بازده سرمایهگذاری. سود نقدی سهام عدالت، هزینه معاملات، تفاوت ارزش خریداری و عرضه و اصلاحات ترکیب داراییها نیز میتوانند برآیند مقایسه را تغییر دهند. بااینحال، یک سؤال جالب باقی میماند: اگر در سال ۱۳۸۵ بهجای سهام عدالت، طلا یا نقره تهیهه بودید و تا امروز نگه میداشتید، کدام را انتخاب میکردید؟
The post اگر بهجای سهام عدالت طلا یا نقره خریداریه بودیم، چقدر داشتیم؟ appeared first on فان پاتوق.
برچسب:
نویسنده: استخدام کار